„Granice mojego języka oznaczają granice mojego świata” Ludwig Wittgenstein
Książka „Panie przodem” z podtytułem „o co walczą kobiety i mężczyźni we współczesnej Polsce” to rozmowy o kondycji całego społeczeństwa, o zmianach jakie przynosi dynamiczna rzeczywistość, o dążeniu do realizacji jednostki i potrzebie wsparcia ze strony drugiego człowieka. Zbiór wywiadów, które przeprowadzili Maria Mazurek i Wojciech Harpula zachowuje, jak podkreślają autorzy, parytet płci - rozmówcami jest pięć kobiet i pięciu mężczyzn.
Zakres poruszanych tematów jest bardzo szeroki poczynając od języka, poprzez stosunki rodzinne po życie intymne. Każda z rozmów dotyka sytuacji zarówno kobiet jak i mężczyzn, ujawniając wiadome i nieuświadomione nierówności z jakimi borykamy się na co dzień. Umiejętność życia i niekrzywdzenia słabszych, innych, niedopasowanych nie jest łatwą sztuką, co dobitnie uświadamiają czytelnikowi rozmówcy autorów książki. Wszyscy jako społeczeństwo tkwimy w tradycji będącej podstawą kultury i naszego dziedzictwa. Jest ona rzeczą cenną i wartą zachowania, równocześnie jednak tworzy i powiela system opresji dla właściwie wszystkich członków społeczeństwa, co niesie ze sobą tylko ból i jest źródłem konfliktów.
Kobiety zwyczajowo wtłoczone w role wiecznych opiekunek najpierw dzieci potem rodziców i dziadków, postawione w wiecznym dylemacie – czy wybrać dobro bliskich czy swoje. Narażone na ostracyzm społeczny, kiedy zdecydują się na wysłanie rodziców czy dziadków do domu opieki. Narażone na wykluczenie z rynku pracy i pozostawione na łasce i niełasce współmałżonka, partnera czy - w najgorszym wypadku - państwa, kiedy zdecydują się na poświęcenie się najbliższym. Potrzeba samorealizacji połowy społeczeństwa w żaden sposób nie wspierana przez państwo – a wręcz utrudniana – w końcu nadzór nad ciałem, życiem i sumieniem jest marzeniem każdej władzy.
Przyznaję, że trudno mi było czytać tę książkę ze spokojem, czuję się osobiście dotknięta problemami, które poruszają w swoich wypowiedziach rozmówcy. Chęć odgórnego zarządzania czyimś życiem i ciałem jest wszechobecna i niestety narasta, a obawa przed utratą tej władzy powoduje i - obawiam się jeszcze będzie powodować - histeryczne ruchy rządzących nami, zarówno sferze fizycznej, jak i „duchowej”.
Czas podjąć decyzję czy godzimy się na bycie bezwolnymi „owieczkami” za które decyzje podejmuje ktoś rzekomo mądrzejszy, czy potrafimy decydować samodzielnie o swoim ciele i życiu, i brać odpowiedzialność za swoje czyny. Wszystko w naszych rękach – możemy tkwić w opresji uważanej za wartość lub wybrać wolność i dobro, określajmy jasno i wyraźnie swoje granice chociażby we własnym, codziennym języku.