Zostań molem książkowym / idź po rozum do głowy / to jest podróż naprawdę przyjemna! / Towarzyszyć Ci będzie / byś nie zgubił się w błędzie / Wszechwiedząca encyklopedia!
Przechowuję te słowa w mojej pamięci od 1985 roku, kiedy Krajowa Agencja Wydawnicza przekazała na ręce młodych czytelników książkę "Miki Mol" z ilustracjami autora Ryszarda Antoniszczaka. Mniej więcej w tym samym czasie Polskie Nagrania wypuściły na rynek bajkę grajkę "Miki Mol i Zaczarowany Kuferek Czasu" i właśnie ta czarna płyta na gramofon, była moim pierwszym spotkaniem z Miki Molem, Mrówkolwem i Świetlikiem. Słuchałem jej po kilka razy dziennie, oglądając rysunki na rozkładówce tej podwójnej płyty, ułożone w komiks (za którymi przepadałem).
W bliżej nieokreślonym kraju (później nazwanym Filobibilonią), bardzo podobnym do naszego, w Wielkiej Bibliotece (Bajek Niebywałych) mieszkali Trzej Mole książkowi. Rej im wodził Miki Mol, który nie tylko uwielbiał czytać książki, ale nawet postanowił napisać historię swojego Pradziadka, Mola Futerkowego.
Historia ta powstała w wyobraźni autora jeszcze wcześniej, w 1975 roku zrealizował na jej podstawie film rysunkowy. W książce Miki Mol opisuje perypetie Dziadka i jego drogę od zjadacza futer i czuprynek, aż do konesera książek. W słuchowisku opowieść jest wierszowaną piosenką a w książce Miki Mol, czyta ją swoim przyjaciołom. W jednej z książek odnajdują zasuszonego komara Kora Morę, który przekazuję im tajemnicę Pradziadka Mola. Otóż za wielkim zegarem stoi ukryty Kuferek Czasu, który ma tę właściwość, że kto do niego wejdzie, przeniesie się do czasów dinozaurów albo danych królestw. W to graj Trzem Molom!
Miki Mol (1975)
Jednak nie było im dane rozpocząć podróży, gdyż niczym burza wpadła do nich z odwiedzinami (i po książkę "Nasza kuchnia; Jaś nie je") Ciocia Zgryzelda. Ta szalona damulka, rozdająca na prawo i lewo cholagogę i rycynus, miała przywieźć ze sobą piernik... ale zapomniała, a może nawet nie wyłączyła piekarnika! Rzuca się więc panicznie w drogę powrotną... myląc kuferki! Mole w obawie by Ciocia, podczas szukania agrafki nie wpadła w ręce dinozaurów, ruszają jej na ratunek. Wykorzystują do tego inny fantastyczny prezent Dziadka Mola — Encyklopedię. Nie udaje im się, Ciotka Zgryzelda, poślizgnąwszy się na zgniłym jabłku, wpada do kuferka!
Każda dobra książka musi mieć swoje szwarccharaktery, czyli superdraby. Cienistą drogą zabroni i występku, zdezelowaną ciężarówką jadą Dyrektor Ambaras (Honorowy Obywatel Wszystkich Smutnych i Wesołych Miasteczek, Kawaler Orderu Bałamuta itede, etcetera i temu podobne...) oraz jego pomocnik Arcykąsek (po prostu wilk w kapelusiku). Razem prowadzą Wielki Objazdowy Lunapark, służący im do wyłudzania pieniędzy i nabijania uczciwych ludzi w butelkę przy pomocy Beczki Śmiechu. Draby okradają dom Ciotki Zgryzeldy, zabierają pierniczek, przypominający sztabkę złota oraz wszystkie kurki (sic!). Co najgorsze, kradną również Kuferek Czasu.
Mole nie mogą wkroczyć do akcji osobiście — boją się konfrontacji fizycznej z drabami. Wykorzystują jednak siłę wiedzy encyklopedii, dzięki której zastawiają na nich zasadzkę, by pokrzyżować im plany. Następnego dnia okoliczni mieszkańcy przybywają do lunaparku i wszystko idzie po myśli Dyrektora Ambarasa... prawie. Kiedy ruszają ciężarówką, by uniknąć odpowiedzialności i uwieźć wyłudzone pieniądze uruchamia się plan Moli. Sznurek odsłania wymalowany afisz i okradzeni ludzie dowiadują się o przestępcach. Pogoń obywatelska rusza za obwiesiami... a ci wpadają na własny Gwóźdź Programu, podstawiony przez przyjaciół na zakręcie leśnej drogi. Dalej szubrawcy muszą uciekać pieszo, taszcząc ciężki Kuferek. Mole skrycie podążają za nimi.
Draby uciekają i dochodzi między nimi do gwałtownej sprzeczki, bo Kuferek okazuje się pusty. Po bliższych oględzinach odkrywają, że wcale nie ma dna i wszystko, co do niego wpadnie, gdzieś znika! Zostawiają to na później, kontynuują ucieczkę. Mimo pościgu dranie wpadają na jeszcze jeden nikczemny pomysł, kiedy natrafiają na Kolonie Letnią i bawiące się dzieci, a pośród nich Grażynkę, przyjaciółkę Moli. Dyrektor wymyśla, że zniewolą dzieci i zrobią z nich marionetki. Pod pretekstem zabawy w wyścigi w workach wabia dzieci w pułapkę, wiążą worki. Mole, nie mając innego wyjścia, chowają się w worku, udając dzieci, dołączając do łupów nikczemników. Tak obciążeni uciekają dalej, przed depczącą im po piętach pogonią okradzionych mieszkańców. Orientują się, że ich jedynym wyjściem jest... wskoczyć do kuferka. Z wielką niechęcią nurkują do jego wnętrza. Zaczyna się kolejny etap przygody.
Miki Mol i Zaczarowany Kuferek Czasu (1987)
"Miki Mol" jest wspaniałą historią, która w nienachalny sposób zachęca dzieci do czytania. Pokazuje jak w sytuacjach wyższej potrzeby, z kłopotu może wybawić encyklopedia i zawarta w niej wiedza. Celowo w użyciu są trudne słowa jak ekrytuar, cholagoga, rycynus, sumeryjskie pismo klinowe, legumina, ambaras czy rokoko. Książka bawi interesującymi bohaterami, zabawnymi postaciami negatywnymi i ich ostateczną klęską.
Całość zdobią kolorowe i czarno-białe ilustracje autora, w charakterystycznym stylu. Czasami ułożone w kadry przypominające komiks.
Wielka szkoda, że mimo wznowienia w 2007 roku, serialu telewizyjnego (oraz serialowego offspinu "Bajki zza okna") i kinowego filmu "Miki Mol i Straszne Płaszczydło" a także dwóch książkowych kontynuacji, seria uległa niemal zupełnemu zapomnieniu. Warto do niej wrócić, bo z pewnością może bawić i uczyć kolejne pokolenia małych czytelników.
